---
title: "Rodzaje szczepionek dla królików – myksomatoza, RHD1, RHD2 [2025]"
url: "https://lecznica-oaza.pl/artykuly/typy-szczepionek-dla-krolikow/"
type: "artykuly"
published: "2021-04-02T23:41:00+02:00"
modified: "2025-05-11T13:24:55+02:00"
author: "O@sis"
---

## Króliki szczepimy na trzy groźne choroby wirusowe: **myksomatozę**, **pomór typu 1 (RHD1) i** **pomór typu 2 (RHD2)**. Na rynku dostępne są różne szczepionki – różnią się składem, zakresem ochrony i czasem działania. Nie wszystkie nadają się do każdego przypadku.

W artykule przedstawiam **najczęściej stosowane preparaty**, wyjaśniam, które szczepionki chronią kompleksowo, a które **mogą pozostawiać luki w odporności**. Znajdziesz tu też nasze **zalecenia i ostrzeżenia** dotyczące najnowszych wariantów RHD2.

    ![](http://server163991.nazwa.pl/wp-content/uploads/2021/11/nobivac_myxo-rhd_plus_body.jpg)

## 🐇 **NOBIVAC MYXO RHD PLUS**

**(myksomatoza + pomór typu 1 + pomór typu 2)**

**Nobivac Myxo-RHD PLUS** to bardzo dobra opcja szczepienia dla królików, które **do tej pory nie były w ogóle szczepione** lub **były szczepione właśnie tym preparatem.**

W przypadku królików wcześniej szczepionych innymi szczepionkami zawierającymi **żywego wirusa myksomatozy** (np. Castomix, Pestorin), **może dojść do nie wytworzenia odpowiedniej odpowiedzi immunologicznej na pomór**, dlatego w takich sytuacjach szczepienie Nobivac Myxo-RHD PLUS wymaga szczególnej ostrożności i uzupełnienia odpowiednią ochroną przeciwko pomorowi.

⚠️ Ze strony producenta:

[″Króliki szczepione uprzednio inną szczepionką przeciwko myksomatozie oraz króliki, które przeszły naturalne terenowe zakażenie myksomatozą, mogą po szczepieniu niniejszym produktem nie wytworzyć prawidłowej odpowiedzi immunologicznej przeciwko wirusowej krwotocznej chorobie królików.″](https://www.ema.europa.eu/en/documents/product-information/nobivac-myxo-rhd-plus-epar-product-information_pl.pdf)

**Gdzie leży problem?**

Szczepionka Nobivac Myxo-RHD PLUS to szczepionka rekombinowana, czyli opracowana w nowoczesnej technologii genetycznej.

Nobivac Myxo-RHD Plus zawiera **dwa zmodyfikowane szczepy wirusa myksomatozy** – każdy z nich **działa jako wektor (nośnik)** dla jednego z antygenów RHD:

- Jeden **szczep wirusa myksomatozy** został zmodyfikowany tak, aby produkował białka powierzchniowe RHDV1 (szczep 009).
- Drugi **szczep wirusa myksomatozy** – tak, aby produkował białka powierzchniowe RHDV2 (szczep MK1899).

Są to więc**wirusy myksomatozy** tak **inżynieryjnie zmienione**, aby **przekazywały organizmowi także informacje o wirusie pomoru**. Wirus myksomatozy nie może więc zostać od razu zneutralizowany przez organizm, zanim nie spełni swojej funkcji (nie wywoła odpowiedzi immunologicznej na myksomatozę, ale także i na pomór).

**Jeśli wcześniej nie stosowano nic, lub podano właśnie Nobivac Myxo-RHD PLUS** (czyli królik nie miał kontaktu z wirusem, lub miał kontakt tylko z rekombinowanym wirusem myksomatozy) – **odporności na myksomatozę nie ma wcale, lub powstała**, ale **nie jest aż tak silna**, jak po klasycznej szczepionce. Szczepionka ta będzie więc mogła w pełni zadziałać (będzie na to czas)

U królików, które były wcześniej szczepione **klasycznymi szczepionkami**, zawierającymi **żywego wirusa myksomatozy** (np. Pestorin, Castomix), organizm nauczył się **szybko rozpoznawać i niszczyć** wirus myksomatozy.

- Po podaniu Nobivac Myxo-RHD PLUS tak silna odpowiedź organizmu może szybko **zniszczyć nośnik** **(wirus myksomatozy), zanim zdąży on zaprezentować antygeny pomoru RHDV1 i RHDV2**.
- Efekt: **odporność na pomór może się nie wytworzyć lub będzie słaba**.

Trzeba o tym pamiętać myśląc o zmianie schematu szczepień. Dlatego polecamy od razu szczepić Nobivaciem Myxo RHD Plus.

Szczepionka ta, stosowana zgodnie z zaleceniami producenta uodparnia na **myksomatozę  i pomór królików typu 1 i 2**przez okres**1 roku.**

Szczepić można króliczki w wieku od 5 tygodnia życia. Ze względu na wysokie poziomy przeciwciał matczynych, zaleca się jednak szczepienie królików **od 7 tygodnia życia**.  Nie trzeba wykonywać szczepienia przypominającego po 4 tygodniach u nowo zaszeczepionych. Kolejne szczepienie dopiero po roku.

**Powstanie odporności:** 21 dni od szczepienia

**Plusy: **szczepienie raz do roku, pojedyncze dawki, brak konieczności doszczepiania po miesiącu.

**Minusy:** przeciwwskazania producenta do szczepienia nią króliczków, które szczepione były wcześniej szczepionką zawierającą wirus myksomatozy, dłuższy okres wytwarzania się odporności po szczepieniu niż w przypadku innych szczepionek. 

**Działania niepożądane (spisane z „charakterystyki produktu leczniczego weterynaryjnego”)** 

**Często** (więcej niż 1, ale mniej niż 10 na 100 leczonych zwierząt) może wystąpić przejściowe podniesienie temperatury ciała o 1-2 st. C. W ciągu dwu pierwszych tygodni po szczepieniu w miejscu wstrzyknięcia często obserwowany jest niewielki, niebolesny obrzęk (nieprzekraczający 2 cm średnicy). Obrzęk ustępuje całkowicie w ciągu 3 tygodni od szczepienia. 

U królików utrzymywanych jako zwierzęta towarzyszące **bardzo rzadko **(mniej niż 1 na 10000 leczonych zwierząt) mogą występować lokalne reakcje w miejscu wstrzyknięcia, takie jak martwica, pokrywanie się strupem, strupy lub utrata włosów.

W przeciągu 3 tygodni od szczepienia istnieje możliwość wystąpienia tzw. **myksomatozy poszczepiennej.**

💡 Czym jest myksomatoza poszczepienna? Jest to **reakcja organizmu królika na replikację wirusa myksomatozy** zawartego w szczepionce. Mimo że wirusy te są znacznie mniej zjadliwe niż dzikie szczepy, nadal mają **zdolność do lokalnej replikacji** i mogą wywołać **reakcję kliniczną przypominającą łagodną formę myksomatozy**.

W większości przypadków jest ona **niegroźna** i świadczy o tym, że szczepionka „działa”, **może to jednak wyglądać niepokojąco** dla właścicieli:

🔸 **Objawy oczne:** lekki obrzęk powiek, guzki na powiekach, zaczerwienie spojówek

🔸 **Zmiany skórne zmiany przypominające grudki / guzki myksomatozy** – najczęściej w okolicy **głowy i uszu**, ale mogą być one też zauważane na plecach, w okolicy narządów płciowych.

Zmiany te w większości przypadków znikają samoistnie (po około 2 tygodniach) i nie wymagają leczenia. Przy dużym nasileniu objawów warto jednak pokazać króliczka lekarzowi prowadzącemu.

⚠️ Jeśli występują:

- **Znaczne obrzęki powiek**, utrudniające widzenie
- **Gorączka > 40°C**, utrzymująca się kilka dni
- **Brak apetytu > 24–48 h**
- **duże zmiany skórne**
- **Duszność, ropny wyciek z oczu/nosa**

To już **nie jest fizjologiczna reakcja poszczepienna**, ale:

- **albo silna reakcja nadwrażliwości**(np. immunologiczna lub zapalna),
- **albo rozwijające się zakażenie oportunistyczne**, np. aktywacja pasterelozy przy spadku odporności po szczepieniu,
- **albo (wyjątkowo rzadko)** ciężka postać myksomatozy poszczepiennej u osobników bardzo wrażliwych lub immunosupresyjnych.

– wtedy koniecznie i szybko należy pokazać się z króliczkiem na kontroli u lekarza prowadzącego.

Według danych producenta poważne reakcje nadwrażliwości, mogące prowadzić do śmierci występują jednak bardzo rzadko  (mniej niż 1 na 10 000 szczepionych zwierząt).

.

---

    ![](https://lecznica-oaza.pl/wp-content/uploads/2021/11/yurvac-1024x865.png)YOURVAC

🐇 ****YURVAC RHD****

(**pomór typu 1 + pomór typu 2)**

Szczepionka, której używamy od roku. Zawiera w swoim składzie obydwa pomory.

Jest to nowsza szczepionka niż Nobivac Myxo RHD Plus, nie ma jednak w swoim składzie myksomatozy.

Uodparnia na pomór typu 1 i 2 **przez okres 1 roku.**

**Substancja czynna:** Rekombinowane białko kapsydu wirusa RHDV2

Stosowana w celu obniżenia śmiertelności z powodu krwotocznej choroby królików (ang. rabbit haemorrhagic disease, RHD) wywołanej przez klasyczny wirus RHD (RHDV) i szczepy wariantowe (RHDV2), w tym szczepy o wysokiej zjadliwości.

**Czas powstania odporności:** 14 dni dla pomoru 1, 7 dni dla pomoru 2.

**Czas trwania odporności:**1 rok

**Plusy: **szczepienie raz do roku, pojedyncze dawki, brak konieczności doszczepiania po miesiącu.

**Działania niepożądane (spisane z „charakterystyki produktu leczniczego weterynaryjnego”):** 

🔸**Bardzo często (> 1 zwierzę/10 leczonych zwierząt):**

**Podwyższona temperatura** – Najwyższy indywidualny wzrost temperatury w odbycie wyniósł 1,15ºC. Temperatura powróciła do wartości prawidłowych 24 godziny później.

Można zaobserwować **stan zapalny** (< 2 cm) w miejscu wstrzyknięcia. Te miejscowe reakcje stopniowo się zmniejszają i ustępują bez konieczności leczenia.

💉💉💉

**Uwaga dotycząca odporności na RHD2 (pomór 2 typu)**

Na dzień aktualizacji tego artykułu – **09.05.2025 r.** – nie mamy danych potwierdzających zwiększoną liczbę przypadków zachorowań w Polsce królików prawidłowo zaszczepionych na pomór, zgodnie z aktualnymi zaleceniami producentów szczepionek.

Jednak jako lekarze na co dzień zajmujący się leczeniem królików, często obserwujemy sytuacje, w których mimo deklarowanego przez właściciela szczepienia zwierzęcia wiemy, że **pełna odporność przeciwko pomorowi (RHD)** mogła **nie zostać skutecznie wytworzona**, z kilku powodów. Najczęstsze przyczyny to:

- brak komponentu RHD2 w użytej szczepionce (np. **Pestorin**, **Castomix**),
- zbyt rzadkie szczepienia, luki w szczepieniach – np. pierwsze szczepienie pestorinem nie powtórzone po 4 tygodniach, kontynuacja szczepienie pestorinem raz w roku a nie co pół roku, zapominanie o terminach szczepień)
- **zmiana schematu szczepienia** – podanie szczepionki **Nobivac Myxo-RHD PLUS** bez wcześniejszego zabezpieczenia osobną szczepionką przeciw RHD (np. **Eravac** dawniej, **Yurvac** obecnie), w pierwszym roku po użyciu Pestorinu lub Castomixu.

W takich przypadkach:

- odporność **nie mogła się wytworzyć** (gdy RHD2 nie było w składzie szczepionki),
- odporność jest już zbyt słaba (gdy przekroczone zostały znacząco terminy powtórnego szczepienia)
- lub odporność wytworzyła się, ale od początku **niewystarczająco silna** (przy szczepieniu samym Nobivaciem Myxo RHD Plus po castomixie/pestorinie – przed czym przestrzega sam producent szczepionki).

🔸 **Jeśli pojawią się potwierdzone przypadki zachorowań u królików szczepionych zgodnie z zaleceniami producentów,** będzie to realny powód do niepokoju. W takiej sytuacji z pewnością **zalecimy pilne doszczepienie wszystkich królików szczepionką Yurvac® RHD**, jako preparatem ukierunkowanym na aktualne szczepy RHD2 o wysokiej zjadliwości.

Na ten moment jednak **nie mamy takich danych potwierdzonych w Polsce**, dlatego nie wprowadzamy jeszcze takiej rekomendacji rutynowo.

## CASTOMIX, PESTORIN – SZCZEPIONKI DOSTĘPNE, KTÓRYCH NIE UŻYWAMY JUŻ W NASZEJ PRZYCHODNI:

💉 **Dlaczego nie stosujemy szczepionek Castomix i Pestorin**

Ze względu na **krótszy okres ochrony (6–9 miesięcy)** oraz **brak komponentu przeciwko pomorowi typu 2 (RHD2)**, szczepionki te **nie są już stosowane w naszej lecznicy od dłuższego czasu**.

Dodatkowo ich wcześniejsze użycie **znacznie utrudnia późniejsze wdrożenie szczepionki Nobivac Myxo-RHD PLUS**, ponieważ mogą wpływać na gorszą skuteczność uodpornienia na pomór.

Choć preparaty te są **nieco tańsze**, ich ograniczenia immunologiczne sprawiają, że **nie **są to szczepionki przez nas wybierane.

    ![](http://server163991.nazwa.pl/wp-content/uploads/2021/11/105.jpg)

## CASTOMIX

**(myskomatoza + pomór typu 1)**

**Uodparnia na myksomatozę – na okres 9 miesięcy, na pomór typu 1 królików – na okres 12 miesięcy.**

**Nie działa na pomór typu 2!**

Skład: atenuowany (czyli osłabiony, ale żywy) wirus myksomatozy,  inaktywowany wirus krwotocznej choroby królików (pomoru)

Szczepić można króliczki w wieku **od 10 tygodnia życia**. Należy doszczepić po 4 tygodniach (jeśli było to pierwsze w życiu szczepienie)

**Powstanie odporności:** 10-14 dni od szczepienia

**Minusy:** krótszy okres ochrony w stosunku do Nobivac’a Myxo RHD czy Nobivac’a Myxo RHD Plus, brak ochrony przed pomorem typu 2 (trzeba doszczepić oddzielnie)

**Działania niepożądane: **możliwość wystąpienia myksomatozy poszczepiennej

    ![](http://server163991.nazwa.pl/wp-content/uploads/2021/11/2571621889078-1.jpg)

## PESTORIN MORMYX  

**(myskomatoza + pomór typu 1)**

**Uodparnia na Myksomatozę – na okres 6 miesięcy, na pomór typu 1 królików – na okres 12 miesięcy.**

**Nie działa na pomór typu 2!**

**Skład:** atenuowany (czyli osłabiony, ale żywy) wirus myksomatozy,  inaktywowany wirus krwotocznej choroby królików (pomoru)

Szczepić można króliczki w wieku **od 6-10 tygodnia życia**. Doszczepić (!) należy po 4 tygodniach (gdy było to pierwsze w życiu szczepienie).

**Powstanie odporności:** 9-10 dni od szczepienia

**Minusy:** działa najkrócej ze wszystkich szczepionek

**Działania niepożądane:** możliwość wystąpienia myksomatozy poszczepiennej.

## SZCZEPIONKI STOSOWANE DAWNIEJ, JUŻ NIEDOSTĘPNE:

    ![](http://server163991.nazwa.pl/wp-content/uploads/2021/11/nobivac.jpg)

## **NOBIVAC MYXO RHD  **

**(myskomatoza + pomór typu 1)**

Uodparnia na myksomatozę  i pomór typu I królików przez okres 1 roku.

**Skład:** żywy wirus myksomatozy z wektorem wirusa RHD (pomoru królików).

Szczepionka zawiera szczep wirusa myksomatozy poddający ekspresji gen białka kapsydu wirusa krwotocznej choroby królików. W wyniku tego króliki uodporniane są zarówno przeciw wirusowi myksomatozy, jak i przeciw wirusowi krwotocznej choroby królików.

Szczepić można króliczki w wieku od 5 tygodnia życia. Nie trzeba wykonywać szczepienia przypominającego po 4 tygodniach u nowo zaszczepionych. Kolejne szczepienie dopiero po roku.

**Powstanie odporności:** 21 dni od szczepienia

**Plusy: **szczepienie raz do roku, pojedyncze dawki, brak konieczności doszczepiania po miesiącu po pierwszym szczepieniu.

**Minusy:** przeciwwskazania producenta do szczepienia nią króliczków, które szczepione były wcześniej szczepionką zawierającą wirus myksomatozy, dłuższy okres wytwarzania się odporności po szczepieniu.

**Działania niepożądane:** możliwość wystąpienia myksomatozy poszczepiennej.

    ![](http://server163991.nazwa.pl/wp-content/uploads/2021/11/eravac350.jpg)

## ERAVAC  

**(pomór typu 2)**

**Uodparnia na pomór typu 2 przez okres 12 miesięcy**

**Skład:** Inaktywowany wirus choroby krwotocznej królików, typ 2 (RHDV2)

Według najnowszych wytycznych szczepienie należy powtarzać co 12 miesięcy (najnowsze wytyczne z 2020r)

**Skład:** Inaktywowany wirus choroby krwotocznej królików, typ 2 (RHDV2)

Szczepić można króliczki w wieku **od 30 dnia życia**.

**Powstanie odporności: **7 dni od szczepienia

**Działanie niepożądane: **Po dwóch lub trzech dniach po podaniu szczepionki może wystąpić przemijający wzrost temperatury ciała, nieznacznie powyżej 40ºC. Taki nieznaczny wzrost temperatury ciała ustępuje samoistnie bez leczenia do 5 dnia po zaszczepieniu. W miejscu ukłucia mogą pojawić się guzki lub obrzęk (< 2 cm), które powinny zniknąć w ciągu 24 godzin. Te miejscowe reakcje stopniowo zmniejszają swoje nasilenie, aż do całkowitego ustąpienia, bez konieczności leczenia. 

---

## NASZE REKOMENDACJE ODNOŚNIE SZCZEPIEŃ KRÓLIKÓW:

**1. Szczepimy tylko zwierzęta zdrowe!**

**2. **Nowe zwierzątko powinno pobyć w domu około **miesiąca** zanim je zaszczepimy. W tym okresie jego układ odpornościowy zdąży poradzić sobie ze stresem związanym ze zmianą miejsca zamieszkania i zdolny będzie do podjęcia walki z wirusami, które wraz ze szczepieniem wpuścimy do organizmu. W tym czasie możemy również przekonać się, czy u króliczka nie rozwijają się jakieś choroby, które w momencie zakupu były dopiero w okresie inkubacji i nie dawały jeszcze objawów klinicznych.

**3.** Króliczka miniaturowego najczęściej możemy bezpiecznie szczepić w wieku około** 3 miesięcy**, gdy jego masa ciała przekroczy **0,5 kg**.

**4.** Pamiętajmy, że sprzedawcy w sklepach często zawyżają wiek króliczków. Najczęściej kupują Państwo króliki w wieku około 6 tygodni, myśląc że kupują 3 miesięczne. Proszę brać na to poprawkę, planując termin szczepienia.

**5.** Dla nowych króliczków, które nie były dotąd szczepione szczepionką z myksomatozą, na dzień dzisiejszy najlepszym startem jest szczepionka Nobivac Myxo-RHD-Plus

6. po wcześniejszym szczepieniu Pestorinem czy castomixem, **rekombinowana szczepionka Nobivac Myxo-RHD może**nie zadziałać w pełni i nie wytworzy się prawidłowa odporność na pomór. **Dlatego nie zaleca się mieszania tych schematów szczepień** bez przemyślanej strategii.

7. Obecnie nie obserwujemy zwiększonej liczby zachorowań na RHD2 u królików zaszczepionych zgodnie z zaleceniami producentów, dlatego nie rekomendujemy dodatkowego masowego doszczepiania preparatem **Yurvac® RHD**. Gdyby jednak pojawiły się takie przypadku u większej ilości królików lub dotarły do nas potwierdzone informacje o nowych szczepach wirusa, będziemy zalecać doszczepianie tą szczepionką.